Thông tư quy định việc chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản đáp ứng yêu cầu về bảo vệ các loài thú biển để xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ hoặc vào các quốc gia và vùng lãnh thổ khác để xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ khi có yêu cầu. Giấy chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Hoa Kỳ (Certification of admissibility - COA) là mẫu giấy theo hướng dẫn của Hoa Kỳ, được sử dụng cho một số thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ hoặc các quốc gia và vùng lãnh thổ khác có yêu cầu để xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ nhằm chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản không thuộc diện cấm nhập khẩu vào thị trường Hoa Kỳ.
Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT áp dụng cho tất cả các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động khai thác, nuôi trồng, thu mua, sơ chế, chế biến, mua, bán, xuất khẩu, nhập khẩu thủy sản, sản phẩm thủy sản để xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ hoặc vào các quốc gia và vùng lãnh thổ khác để xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ khi có yêu cầu.
COA là một trong những tài liệu bổ sung cho việc nhập khẩu một số sản phẩm thủy sản vào Hoa Kỳ và các nước khác có yêu cầu như một phần của hệ thống theo dõi và xác minh của quốc gia đó. COA được sử dụng để đảm bảo việc khai thác thủy sản ở Việt Nam hoặc khai thác từ quốc gia khác không bị cấm nhập khẩu tuân thủ các yêu cầu nhập khẩu theo Đạo luật bảo vệ thú biển của Hoa Kỳ và hệ thống theo dõi, xác minh của các quốc gia khác có yêu cầu sử dụng COA. Tuy nhiên, thời điểm cấp COA không bắt buộc trước thời điểm tổ chức, cá nhân làm thủ tục xuất khẩu thủy sản, sản phẩm thủy sản.
Một trong những điểm then chốt của Thông tư này là nguyên tắc không cấp COA cho thủy sản, sản phẩm thủy sản thuộc danh mục cấm nhập khẩu của Hoa Kỳ khi trùng khớp toàn bộ các yếu tố sau: thông tin về quốc gia khai thác, tên loài, nghề/ngư cụ khai thác, khu vực/vùng khai thác.
Theo Thông tư, cơ quan có thẩm quyền cấp COA là cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh. Thời hạn giải quyết hồ sơ cấp COA tối đa 04 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Về hồ sơ đề nghị cấp COA, Thông tư quy định rõ theo nguồn nguyên liệu, gồm ba trường hợp: sử dụng nguyên liệu khai thác trong nước; sử dụng nguyên liệu thủy sản nhập khẩu và sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc từ nuôi trồng thủy sản. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong việc chuẩn bị hồ sơ, đồng thời tăng cường khả năng truy xuất nguồn gốc – yếu tố then chốt khi tiếp cận thị trường Hoa Kỳ.
Việc tiếp nhận hồ sơ cũng được đa dạng hóa, cho phép các tổ chức, cá nhân nộp trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến tại Cổng Dịch vụ công quốc gia.
Trong quá trình thẩm định, cơ quan cấp COA sẽ đối chiếu thông tin đã kê khai nhằm đảm bảo đã kê khai đúng các thông tin về: tên loài thủy sản, khối lượng loài hoặc nguyên liệu, nghề/ngư cụ sử dụng khai thác, tên và số đăng ký tàu cá/số giấy phép khai thác thủy sản: Trường hợp nguyên liệu khai thác trong nước, tiến hành đối chiếu thông tin trong hồ sơ với thông tin nhật ký khai thác thủy sản của chuyến biển thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia; Trường hợp nguyên liệu nhập khẩu để chế biến, xuất khẩu, tiến hành đối chiếu thông tin trong hồ sơ và tài liệu cung cấp, trong trường hợp cần thiết có thể trao đổi thông tin với quốc gia nơi khai thác thủy sản để xác thực nhưng không được tăng thời gian xử lý hồ sơ; Trường hợp sản phẩm xuất khẩu có nguồn gốc từ nuôi trồng thủy sản thì thực hiện đối chiếu thông tin đã kê khai trong hồ sơ với hệ thống cơ sở dữ liệu nuôi trồng thủy sản.
Đồng thời, đối chiếu thông tin loài, nghề/ngư cụ, vùng khai thác, quốc gia khai thác so với danh sách các loài thủy sản Hoa Kỳ đã công bố cấm nhập khẩu và trường hợp phải có COA trên cổng thông tin điện tử: https://www.fisheries.noaa.gov hoặc trên hệ thống trên cổng thông tin điện tử của cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Ngoài việc quy định về nguyên tắc cấp COA, thẩm quyền cấp, thành phần hồ sơ, trình tự, thủ tục cấp, cũng như nội dung thẩm định để cấp giấy chứng nhận, Thông tư cũng quy định các trường hợp thu hồi, sửa đổi, bổ sung thông tin, cấp lại COA, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản ở Trung ương và địa phương, cũng như trách nhiệm của tổ chức, cá nhân đề nghị cấp chứng nhận trong việc kê khai, cung cấp thông tin và chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ.
Trường hợp tổ chức, cá nhân xuất khẩu thủy sản, sản phẩm thủy sản có sử dụng nguyên liệu được khai thác trước thời điểm Thông tư này có hiệu lực mà không có các thành phần hồ sơ theo yêu cầu tại Điều 6 Thông tư này thì nộp Đơn đề nghị theo mẫu tại Phụ lục I kèm theo Thông tư này và bản sao hóa đơn tài chính hoặc hồ sơ chứng minh thời gian thu mua nguyên liệu phục vụ chế biến, xuất khẩu.
Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 26/12/2025. Việc ban hành Thông tư là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tăng cường quản lý hoạt động xuất khẩu thủy sản, bảo đảm tuân thủ yêu cầu của thị trường Hoa Kỳ, góp phần nâng cao uy tín, giá trị và khả năng cạnh tranh của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thanh Thủy